Vì sao chúng ta lại ngáp?

Vì sao chúng ta lại ngáp?

Vì sao chúng ta lại ngáp?

Theo từ điển tiếng Việt: "ngáp là há rộng miệng thở hắt ra thành hơi dài". Hầu hết mọi động vật có xương sống đều ngáp. Ví dụ như chim cánh cụt ngáp khi chuẩn bị giao phối, rắn ngáp để điểu chỉnh lại bộ hàm của mình sau khi ăn và con chuột lang ngáp để biểu thị sự giận dữ. Vậy vì sao con người lại ngáp?

Cái ngáp lần đầu tiên trong cuộc đời của mỗi người là từ lúc... trong bụng mẹ. Em bé sẽ bắt đầu ngáp vào khoảng tháng thứ 6 của thai kỳ. Người ngáp nhiều, vài chục lần trong ngày, vài trăm lần cũng nên. Cá biệt có người còn mắc bệnh ngáp, nghĩa là ngáp vô hồi kỳ trận, được ghi trong kỷ lục Guinness.

Cái ngáp, tuy tầm thường, phổ biến và kéo dài không quá 6 giây lại chẳng đơn giản chút nào. Nó nói lên nhiều ý nghĩa, mang theo nhiều thông điệp và liên quan đến nhiều trạng thái của cơ thể. Bởi thế không ngạc nhiên, nó từng là trung tâm nghiên cứu của nhiều bộ môn khoa học, từ sinh lý học, tâm lý học, bệnh lý học... 

Ai cũng có lúc bất ngờ ngáp "oáp" một cái. Có thể đó là những lúc mệt mỏi, làm việc quá sức, bị stress... khi có tâm trạng chán nản, muốn thoát khỏi tình thế buồn bực mà không cưỡng lại được, khi giấc ngủ kéo đến mà chẳng được ngả lưng.... Các cụ già cũng "tranh thủ" ngáp lần cuối trước khi từ giã cuộc đời.

Nguyên nhân của "ngáp"

Nguyên nhân của

Nguyên nhân của "ngáp"

Trong đầu chúng ta có não, tức là bộ óc. Não giúp chúng mình làm được những việc như suy nghĩ hay đưa ra mệnh lệnh cho từng bộ phận cơ thể cử động. Những lúc chúng mình buồn ngủ hay thảnh thơi thì não rất "sung sướng" vì chẳng phải làm gì. 

Thế nên lúc đó não ra lệnh cho cơ thể rằng: "Hãy nạp thật nhiều oxy cho tớ với". Nhận được tín hiệu từ não, miệng sẽ mở rộng ngay lập tức để hít thật nhiều oxy từ không khí vào cơ thể. Việc nạp oxy như thế vào cơ thể chính là ngáp.

Cũng có giả thuyết cho rằng, khi ngồi lâu ở một tư thế, trong máu tích tụ khí cabonnic làm ta uể oải, cần phải thải ra. Thần kinh não nhận được tín hiệu, bấm nút ra lệnh, thế là ngáp dài để loại trừ chất khí đó đi. Và liền sau cái ngáp thở ra ấy là cái hít vào thật sâu một lượng oxy tươi mới qua phổi, vào máu, lên não, nhờ thế, ngáp xong phần nào tỉnh táo trở lại.

Nhưng có giả thuyết lại cho rằng ngáp là cách cơ thể tự điều chỉnh nhiệt độ máu một cách tức thời. Lại có giả thuyết cho rằng các trạng thái tình cảm, tâm lý như buồn bực, giận dỗi... làm xuất hiện trong não hàng loạt hóa chất truyền dẫn thần kinh như serotinin, dopamin, oxit nitric... khi sinh ra quá nhiều, chúng cần được giải phóng bằng những cái ngáp, và hàm lượng những chất này càng nhiều, tần suất ngáp càng tăng.

Những điều thú vị về… ngáp có thể bạn chưa biết

Những điều thú vị về… ngáp có thể bạn chưa biết

Những điều thú vị về… ngáp có thể bạn chưa biết

Ngáp không hẳn là vì buồn ngủ

Không phải chỉ khi mệt mỏi người ta mới ngáp. Một nghiên cứu năm 1986 cho rằng, ngáp có liên quan tới cảm giác buồn chán. Tạp chí “National Geographic” Mỹ cũng đăng tải một nghiên cứu mới nhất cho biết: Ngáp có tác dụng “hạ nhiệt” cho đại não, đảm bảo sự tỉnh táo của não bộ.

Ngáp có thể bị “truyền nhiễm”

Ngáp có thể bị “truyền nhiễm”

Ngáp có thể bị “truyền nhiễm”

Một nghiên cứu khác phát hiện, có đến hơn 50% số người tham gia xem một đoạn video chiếu cảnh người khác đang ngáp, cũng bắt đầu ngáp theo. Một thí nghiệm năm 2004 lại phát hiện: Tính lây nhiễm của ngáp cũng tồn tại tương tự ở loài tinh tinh và khỉ đầu chó.

Điều khiến chúng ta ngạc nhiên hơn chính là khi nhìn thấy người chủ ngáp thì các vật nuôi cũng có thể sẽ ngáp theo. Thậm chí chỉ là nghĩ hay đọc về chuyện liên quan tới ngáp cũng có thể kích thích khiến chúng ta ngáp theo.

Giáo sư, tiến sĩ Robert Provine tại khoa tâm lí học và khoa thần kinh của Đại học Maryland cho rằng, ngáp có tính lây truyền không có gì là lạ, điều này cũng giống như hiện tượng lây truyền tiếng cười. Tiến sĩ Decker bày tỏ quan điểm: ngáp lây truyền là một hiện tượng mang tính sinh lí, chính xác hơn thì nó là một hiện tượng xã hội.

Song không có nghĩa là bất cứ ai cũng có thể lây truyền ngáp cho bạn. Nghiên cứu năm 2005 phát hiện ra rằng tính lây truyền của ngáp mạnh mẽ nhất là giữa những người bạn thân thiết. Ở phương diện di truyền và có liên hệ tình cảm càng gần gũi thì càng dễ dàng lan truyền cho nhau. Tiến sĩ Decker cho rằng điều này có thể có quan hệ với “giả thuyết đồng cảm”, vì bạn bè thân thiết và gia đình sẽ có những cảm xúc mạnh mẽ hơn ảnh hưởng tới nhau.

Ngáp có thể là dấu hiệu của bệnh tật

Ngáp quá mức có thể là tín hiệu cho thấy có điều gì đó bất ổn dẫn đến thiếu ngủ trầm trọng. Nhưng trong một số trường hợp ngáp liên tục thì rất có thể còn liên quan đến căn bệnh nào đó. Viện nghiên cứu vệ sinh quốc gia Hoa Kỳ đã nghiên cứu phát hiện: Ngáp quá nhiều có thể là một loại phản ứng gây ra bởi dây thần kinh phế vị, có thể là dấu hiệu của bệnh tim mạch. Trong trường hợp hiếm hoi khác, nó biểu hiện một số vấn đề về não.

Thai nhi cũng ngáp

Thai nhi cũng ngáp

Thai nhi cũng ngáp

Thai nhi trong bụng mẹ cũng biết ngáp. Nhưng từ trước tới nay, chưa có ai tìm hiểu kĩ càng về cơ chế ngáp của thai nhi. Các nhà nghiên cứu đã không ngừng tranh luận về vấn đề thai nhi mở miệng có phải là đang ngáp hay không. Nhưng một nghiên cứu năm 2013 đã phát hiện, thông qua ảnh sử dụng công nghệ chụp siêu âm 4D có thể biết được thai nhi ngáp giả hay thật. Thai nhi ngáp có thể có quan hệ với việc phát triển trí não của chúng, được xem như một dấu hiệu của sự phát triển bình thường.

Trung bình một cái ngáp kéo dài 6 giây

Trong 6 giây này, nhịp tim tăng nhanh đáng kể. Vào năm 2012, các nhà nghiên cứu đã tiến hành một nghiên cứu đối với sự thay đổi của cơ thể trước, trong và sau khi ngáp. Kết quả đã phát hiện, trong vòng 6 giây đã xảy ra rất nhiều biến đổi sinh lý có liên quan mật thiết với việc ngáp. Sau khi các nhà nghiên cứu yêu cầu những người tham gia thí nghiệm hít thở sâu, thì những thay đổi sinh lí này không xảy ra nữa.

Nhịp tim luôn tăng đáng kể trong suốt một lần ngáp.

Thời gian ngáp của nam dài hơn nữ.

Thuật ngữ y học của ngáp là oscitation.

Người mù sẽ ngáp nhiều hơn khi họ trực tiếp nghe thấy tiếng ngáp hoặc trong một băng ghi âm.

55% sẽ ngừng ngáp trong vòng 5 phút sau khi họ trông thấy người khác ngáp.

Chó ngáp khi chúng nhìn thấy con người ngáp và trong những trường hợp cảm xúc không ổn định.

Ngáp xảy ra khi có quá nhiều carbon dioxide (CO2) trong máu của bạn. Nồng độ serotonin, axit glutamic và dopamine trong não càng cao, bạn càng ngáp nhiều hơn. Nồng độ endorphins càng cao, bạn càng ngáp ít đi. 

Ngáp không có hiệu ứng phụ.

Clip vui: Bạn có ngáp khi xem video này?

 Nếu bạn thích, hãy chia sẻ bài viết với mọi người nhé.