Trong các nhân vật thuộc thần thoại Hy Lạp có tên Phaethon, người được biết đến nhiều nhất chính là đứa con của nữ thần biển Clymene và thần mặt trời Helios. Ngoài ra còn có nhiều phả hệ ít phổ biến khác cho rằng Phaethon là con của Clymenus và Heliades, Helios và Rhode, hay Helios và Prote.

Phaethon luôn được mẹ chàng, nàng Clymene, nhắc nhở rằng mình là con trai của Thần Mặt Trời Phoebus. Tuy nhiên, các bạn của Phaethon không hề nghĩ như vậy.

Họ luôn chê bai chàng vì đã quá ngây thơ tin vào lời mẹ, khiến Phaethon không khỏi cảm thấy tức giận và tổn thương. Vậy nên vào một ngày nọ, Phaethon đã yêu cầu mẹ chàng chứng minh những câu chuyện bà kể là đúng.

Tức giận trước sự nghi ngờ của lũ trẻ, và muốn làm hài lòng con trai, Clymene khuyên Phaethon nên tìm đến cung điện Mặt Trời sau khi thề trước các vị Thần rằng nếu nàng nói sai bất cứ điều gì thì đôi mắt của nàng sẽ không bao giờ còn có thể nhìn thấy ánh sáng.

Vui mừng trước đảm bảo của mẹ, Phaethon lên đường tới thăm cha, chàng vượt qua Ethiopia, Ấn Độ, và những vùng sa mạc cằn cỗi để tới phương Đông, nơi vị Thần Mặt Trời Phoebus ngự trị .

Bức “Prometheus Steals Fire from Apollo’s Sun Chariot”, 1814, mô tả cỗ xe của Thần Mặt Trời (Họa sĩ: Giuseppe Collignon, Wikimedia)

Bức “Prometheus Steals Fire from Apollo’s Sun Chariot”, 1814, mô tả cỗ xe của Thần Mặt Trời (Họa sĩ: Giuseppe Collignon, Wikimedia)

Cung điện Mặt Trời rực sáng với những chiếc cột vàng lấp loáng ánh lửa, những chiếc ngà voi đẹp nhất tô điểm cho mái vòm, và hai cánh cửa được làm từ bạc trắng. Những họa tiết trang trí vô cùng tinh tế miêu tả vũ trụ, với Trái Đất là tâm điểm, cùng nhiều chòm sao nổi tiếng trên bầu trời.

Ở dưới mặt đất, con người đang tiếp tục cuộc sống thường nhật cùng với các bán Thần, và các tinh linh. Trên biển cả, Thần Poseidon đang ngắm nhìn những con dân của mình bơi lội thỏa thích. Và đỉnh Olympus, nơi ở của các vị Thần hiện lên thật nguy nga, hùng vĩ và tráng lệ.

Khi Phaethon leo tới đỉnh cao nhất của cung điện, chàng đã ngay lập tức gặp được cha mình, vị Thần Mặt Trời Phoebus.

Bên cạnh ngài ngồi các vị Thần chưởng quản Ngày, Tháng, Năm, và Thế kỷ. Mùa Xuân đội vòng hoa trên đầu, Mùa Hạ cởi trần nằm ngủ, mùa Thu lấm lem với những quả nho, còn Mùa Đông thì có một mái tóc bạc lạnh lùng. Không dám tới gần cha vì luồng sáng quá mạnh mẽ, Phaethon dừng lại kính cẩn thưa: “Thưa ánh sáng của thế gian, vị Thần Phoebus, cha, nếu Ngài cho phép con được sử dụng từ ngữ ấy, nếu mẹ Clymene không hề nói sai điều gì, xin Ngài hãy cho con một bằng chứng, để con tin rằng mình là con của Ngài, để xóa tan những ngờ vực trong tâm trí con!

Bức “Helios and Phaeton with Saturn and the Four Seasons”, 1635, mô tả cảnh Phaeton gặp cha bên cạnh các vị thần tượng trưng cho 4 mùa (Họa sĩ: Nicolas Poussin)

Bức “Helios and Phaeton with Saturn and the Four Seasons”, 1635, mô tả cảnh Phaeton gặp cha bên cạnh các vị thần tượng trưng cho 4 mùa (Họa sĩ: Nicolas Poussin)

Nghe được lời thỉnh cầu của Phaethon, Thần Phoebus nhấc chiếc vương miện Mặt Trời nóng bỏng của mình ra để con có thể tiến lại gần. Xoa đầu Phaethon, vị Thần Mặt Trời nói: “Chắc chắn con là con của ta, và Clymene đã không hề nói dối. Hãy ước bất cứ điều gì, để ta có thể trao nó cho con. Hãy để dòng sông Stygian linh thiêng của các vị Thần làm chứng cho lời ta hứa.

Thế là, vừa ngồi xuống bên cạnh cha, Phaethon đã chợt nảy ra ý tưởng hoang đường: chàng muốn được điều khiển cỗ xe Mặt Trời của Thần Phoebus.

Hối hận trước lời thề của mình, vị Thần Mặt Trời lắc đầu, rồi lại lắc đầu, và nói “Những lời của con thật là hấp tấp, ta ước giá ta có thể rút lại lời hứa của mình! Ta phải thừa nhận với con rằng ta sẽ chỉ từ chối con điều này mà thôi, bởi vì điều đó là tốt cho con. Phaethon, con đã ao ước một điều quá lớn, một điều không phù hợp với sức mạnh của con. Số phận của con là làm người: nhưng con đã không ước điều gì phù hợp với con người cả. Con đã ước một điều mà đến cả các vị Thần cũng không muốn chia sẻ. Mặc dù các vị Thần đều có thể làm vừa lòng nhau, trong một chừng mực nào đó, nhưng không ai ngoài ta có quyền năng điều khiển cỗ xe Mặt Trời. Thậm chí ngay cả chúa tể của đỉnh Olympus, Thần Jupiter, với quyền năng sấm sét đáng sợ, cũng không thể điều khiển được nó…

Nếu con có thể thấy trái tim ta, thấy trái tim của một người làm cha, thì hãy nhìn quanh khắp thế gian và yêu cầu bất cứ điều gì. Trên trời, dưới biển hay là trên mặt đất, bất cứ điều gì. Ta sẽ không từ chối con. Cưỡi cỗ xe Mặt Trời không phải là một món quà, mà là một sự trừng phạt. Phaethon, con mong muốn nhận được điều đó sao? Tại sao con lại làm khó ta như vậy? Tất nhiên con cũng đừng nghi ngờ gì hết! Ta đã thề trước dòng sông Stygian. Nhưng con hãy khôn ngoan hơn!

Mặc dù được cha hết lòng ngăn cản, Phaethon vẫn khao khát điều khiển cỗ xe Mặt Trời, và vì chàng có quyền yêu cầu điều đó, nên Thần Phoebus đã cho con được toại nguyện.

Bức “Phaeton Soliciting Apollo For The Chariot Of The Sun”, thế kỷ 18-19, miêu tả cảnh vị Thần Mặt Trời cho phép Phaethon điều khiển cỗ xe của mình (Họa sĩ: Benjamin West)

Bức “Phaeton Soliciting Apollo For The Chariot Of The Sun”, thế kỷ 18-19, miêu tả cảnh vị Thần Mặt Trời cho phép Phaethon điều khiển cỗ xe của mình (Họa sĩ: Benjamin West)

Cỗ xe bằng vàng rực rỡ được dắt tới, cùng với những con ngựa thần mạnh mẽ và hung tợn. Và khi Phaethon vẫn còn đang mê mẩn trước tác phẩm tuyệt mỹ đó thì nàng Rạng Đông đã thức dậy, vén màn đêm lên để ánh sáng Mặt Trời lan tỏa khắp thế gian. Những ngôi sao tạm thời biến mất để nhường chỗ cho bầu trời xanh biếc.

Tắm cho con một loại mỡ thần để ngăn cản sức nóng thiêu đốt, Phoebus dặn dò Phaethon những lời cuối: “Nếu con vẫn còn có thể nghe lời cha căn dặn, chàng trai, hãy gò cương thật chặt. Lũ ngựa sẽ chạy theo con đường đã định. Đừng buông lơi. Con phải luôn đảm bảo rằng mình chạy ở giữa trời và đất, đừng để mặt đất nóng quá, cũng đừng đưa ngọn lửa thiêu đốt tới thiên đàng. Ta trao lại tất cả cho nữ Thần May Mắn, và mong rằng nàng sẽ trông coi con.

Bức “Phaéton on the Chariot of Apollo”, thế kỷ 17-18, miêu tả cảnh Phaeton đang lắng nghe lời Thần Mặt Trời chỉ dẫn trước khi lên đường (Họa sĩ: Nicolas Bertin)

Bức “Phaéton on the Chariot of Apollo”, thế kỷ 17-18, miêu tả cảnh Phaeton đang lắng nghe lời Thần Mặt Trời chỉ dẫn trước khi lên đường (Họa sĩ: Nicolas Bertin)

Thế là Phaethon tự hào cầm lấy dây cương cỗ xe Mặt Trời từ tay cha, và điều khiển nó chạy ra khỏi cung điện rực rỡ. Những con ngựa thần lập tức nhận ra rằng cỗ xe chúng kéo đang nhẹ bẫng. Thoát khỏi sức nặng thường nhật của vị Thần Phoebus, lũ ngựa bắt đầu hăng hái một cách kỳ lạ.

Chúng kéo vọt cỗ xe Mặt Trời đi nhanh hơn bao giờ hết. Phaethon bắt đầu cảm thấy sợ hãi, chàng không tài nào điều khiển cỗ xe theo ý mình…

Mặt tái nhợt, Phaethon cố gắng gò cương, nhưng tất cả những gì chàng có thể làm là ước rằng mình đã không quá hấp tấp. Bây giờ chàng chỉ mong được là con của một người thường.

Cỗ xe Mặt Trời hoàn toàn mất kiểm soát, và lũ ngựa đang chạy theo ý thích của mình. Lần đầu tiên chòm sao Gấu Bắc Cực cảm thấy nóng bức đến mức phải chạy trốn. Còn chòm sao Bò Cạp thì hung tợn tấn công kẻ không mời.

Bức “The Fall of Phaeton”, 1604-1605, miêu tả cảnh Phaeton không thể điều khiển được cỗ xe Mặt Trời, và phải hứng chịu sự trừng phạt (Họa sĩ: Peter Paul Rubens, Phòng trưng bày tranh quốc gia, Mỹ)

Bức “The Fall of Phaeton”, 1604-1605, miêu tả cảnh Phaeton không thể điều khiển được cỗ xe Mặt Trời, và phải hứng chịu sự trừng phạt (Họa sĩ: Peter Paul Rubens, Phòng trưng bày tranh quốc gia, Mỹ)

Nữ thần Mặt Trăng ngạc nhiên khi cỗ xe của em nàng chạy qua ngay dưới lãnh địa nàng, khiến ngay cả những đám mây cũng chịu sức nóng mà biến mất. Khi cỗ xe Mặt Trời xuống dốc, mặt đất bùng cháy và cây cỏ bị thiêu trụi. 

Những thành phố của con người bị phá hủy dưới sức nóng khôn cùng, và các sinh vật trên mặt đất hóa thành tro bụi. Những ngọn núi Athos, Taurus, Tmolus, Oete, và Ida từng được các dòng suối bao quanh thì nay chỉ còn là đồi trọc. Ngay cả đến đỉnh Olympus, nơi cư ngụ của các vị Thần cũng bị tàn phá nghiêm trọng.

Lúc này, Jupiter, cha của chư Thần trèo lên đỉnh cao nhất của thiên đàng, nơi tạo ra những đám mây trên khắp Trái Đất, nơi tiếng sét rền vang, nơi Ngài kêu gọi tất cả các vị Thần, và đặc biệt là Thần Phoebus, người đã trao cỗ xe Mặt Trời vào tay một kẻ trần tục.

Bức “The Fall of Phaeton”, 1703-1704, miêu tả cảnh Thần Jupiter phóng sét vào cỗ xe Mặt Trời (Họa sĩ: Sebastiano Ricci)

Bức “The Fall of Phaeton”, 1703-1704, miêu tả cảnh Thần Jupiter phóng sét vào cỗ xe Mặt Trời (Họa sĩ: Sebastiano Ricci)

Jupiter phóng ra một tia sét mạnh mẽ vào cỗ xe thần, khiến lũ ngựa choáng váng dừng lại, hủy đi cỗ xe Mặt Trời và cướp đi mạng sống của Phaethon non nớt.

Xác chàng thanh niên xấu số rơi xuống một chốn xa xôi của thế giới, nơi ở của các vị Thần sông Eridanus. Họ đã mai táng cho Phaethon, chàng trai bị sự yếu đuối của trái tim phản bội.

Bức “The Gods Mourning Phaeton”, 1645, miêu tả cảnh chư Thần khóc thương cho con trai của Thần Mặt Trời (Họa sĩ: Theodoor van Thulden)

Bức “The Gods Mourning Phaeton”, 1645, miêu tả cảnh chư Thần khóc thương cho con trai của Thần Mặt Trời (Họa sĩ: Theodoor van Thulden)

Biết chuyện, Clineter hốt hoảng tìm xác con, khi biết cậu đã được an táng, bà chỉ biết ôm ngôi mộ, ba chị gái cũng đến. Họ khóc cho cái chết của em và biến thành cây bạch dương, nước mắt thì biến thành hổ phách.

Qua câu chuyện trên ta thấy: 

Chỉ vì lòng kiêu ngạo và hiếu kỳ mà chàng thanh niên Phaethon đã mang bao nhiêu tai họa đến cho con người thế gian và các vị Thần trên đỉnh Olympus.

Những điều thú vị về mặt trời có thể bạn chưa biết

1. Mặt Trời rất to lớn

Mặt Trời rất to lớn

Mặt Trời rất to lớn

Mặt Trời là một ngôi sao lùn vàng rất to lớn. Mặc dù bán kính của nó chỉ vào khoảng 695.508 km, nhỏ hơn rất nhiều so với hầu hết các ngôi sao khác, nhưng khi so sánh với Trái Đất, nó thật sự rất vĩ đại.

Ngôi sao này chiếm đến 99,8% khối lượng của toàn bộ Hệ Mặt Trời, và nặng hơn Trái Đất đến 332.946 lần. Nếu có thể, chúng ta sẽ đặt vừa 1 triệu Trái Đất vào bên trong Mặt Trời. Hay xét theo diện tích bề mặt, nó sẽ vào khoảng 2.347 tỷ dặm vuông.

2. Phải mất rất lâu người ta mới gọi là Hệ Mặt Trời

Phải mất rất lâu người ta mới gọi là Hệ Mặt Trời

Phải mất rất lâu người ta mới gọi là Hệ Mặt Trời

Mặc dù ngày nay chúng ta đều biết rằng, mọi vật thể trong Hệ Mặt Trời gồm cả Trái Đất đều chuyển động quanh Mặt Trời, ngôi sao Mặt Trời là trung tâm của hệ nên được gọi là Hệ Mặt Trời. Khối lượng của Mặt Trời giữ cho mọi thứ đều chuyển động quanh nó và giữ đúng quỹ đạo như vậy.

Mãi đến thế kỷ thứ 16, người ta mới biết Trái Đất quay quanh Mặt Trời chứ không phải điều ngược lại.

Tuy nhiên, từ thế kỷ 16 trở về trước, tất cả mọi người trên thế giới đều không nghĩ vậy. Vũ trụ lúc đó đều quay quanh Trái Đất và đây được gọi là thuyết địa tâm. Thuyết nhật tâm với Mặt Trời làm trung tâm chỉ được đưa ra và dần phổ biến sau khi Copernicus công khai lý thuyết này.

3. Mặt Trời cách Trái Đất rất xa

Khoảng cách mặt trái đất đến mặt trời là khoảng 8,32 phút ánh sáng

Khoảng cách mặt trái đất đến mặt trời là khoảng 8,32 phút ánh sáng

Mặt Trời nằm cách chúng ta khoảng 149.600.000 km, nghĩa là nếu bạn lái xe liên tục không ngừng nghỉ với tốc độ 100km/giờ, bạn sẽ đến được ngôi sao này trong vòng 177 năm. Hay một máy bay thương mại với tốc độ 885 km/giờ cũng sẽ mất đến 19 năm cho quãng đường này.

Khi nói đến các khoảng cách trong Hệ Mặt Trời, các nhà thiên văn sử dụng đơn vị thiên văn (Astronomical Unit, viết tắt AU) để đo đạc. Mỗi AU ứng với khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời, hay có thể nó khoảng cách từ Mặt Trời đến Trái Đất là 1 AU.

4. Tuy vậy, khi xét trong không gian, nó thật gần

Vũ trụ là một nơi rộng lớn, thật sự rất lớn. Ngôi sao gần Trái Đất nhất nếu không tính Mặt Trời, là một trong ba ngôi sao thuộc hệ sao Alpha Centauri, sao Proxima Centauri cách chúng ta 4,22 năm ánh sáng. Một năm ánh sáng bằng với 9.460.528.400.000 kilomet (hơn 9 ngàn tỷ km).

5. Mặt Trời là một người hàng xóm tốt

 Mặt Trời là một người hàng xóm tốt

Mặt Trời là một người hàng xóm tốt

Mặt Trời nằm trong một cánh tay xoắn ốc của Ngân Hà, được gọi là Nhánh Orion. Nhánh Orion là một nhánh của Cánh tay Sagittarius.

Từ vị trí này, Mặt Trời cùng các hành tinh, vệ tinh, sao chổi, vật thể khác trong hệ của nó sẽ chuyển động quanh tâm Ngân Hà, nhưng chúng ta còn rất lâu mới đến được vị trí tâm của thiên hà.

6. Nó không đứng yên, mà đi rất nhanh

Mặt trời không đứng yên, mà đi rất nhanh

Mặt trời không đứng yên, mà đi rất nhanh

Mặt Trời và những vật thể trong hệ hành tinh của nó di chuyển với tốc độ rất nhanh, vào khoảng 720.000 km/giờ.

Chúng cùng với các hệ hành tinh khác di chuyển tiến vào tâm của Ngân Hà, nhưng dù với tốc độ nhanh như thế, cũng phải mất đến 230 triệu năm nữa chúng mới hoàn thành một vòng quay quanh tâm Ngân Hà.

7. Mặt Trời tỏa sáng một cách khủng khiếp

Mặt Trời tỏa sáng một cách khủng khiếp

Mặt Trời tỏa sáng một cách khủng khiếp

Rõ ràng Mặt Trời là một thứ rất sáng, nhưng bạn có biết nó sáng đến mức nào không? Dễ dàng nhận thấy, đây là vật thể sáng nhất mà chúng ta có thể nhìn thấy được trong tự nhiên, với độ sáng biểu kiến là -26,74.

Độ sáng biểu kiến này lớn gấp 13 tỷ lần so với ngôi sao Sirius - ngôi sao sáng nhất bầu trời đêm, với độ sáng biểu kiến là -1,46.

8. Mặt Trời cũng là nguồn cảm hứng nghệ thuật

Các tia sáng Mặt Trời chiếu rọi từ phía sau những đám mây rõ ràng là một nguồn cảm hứng tuyệt vời cho những người thích hội hoa, từ những đứa trẻ mới cầm cọ, đến những họa sĩ tài ba. Tia sáng của Mặt Trời ẩn nấp sau những đám mây luôn là một thứ đẹp đẽ có sẵn trong tự nhiên.

Được tạo ra khi các đám mây che Mặt Trời nhưng không che hoàn toàn ánh sáng của nó, khiến các tia sáng Mặt Trời lọt ra và rực sáng cả vùng trời.

Tuy vậy, trên thực tế những tia sáng ấy là những đường song song với nhau. Đây là hiệu ứng ảo giác quang học, điều cũng xảy ra như khi ta nhìn vào đường ray xe lửa từ gần đến xa.

Những tia sáng Mặt Trời thật chất là những đường song song với nhau. Ảnh: PiccoloNamek.

9. Mặt Trời thật sự rất nóng

Mặt Trời dĩ nhiên là một ngôi sao rất nóng, nhưng nó nóng đến dường nào? NASA cho biết, lõi của Mặt Trời có thể đạt đến 15 triệu độ C để duy trì những phản ứng nhiệt hạch diễn ra ở đây. Bề mặt của Mặt Trời cũng chạm ngưỡng 5.500 độ C, nóng đủ để kim cương sôi lên.

10. Mặt Trời có thành phần cấu tạo phức tạp

Mặt Trời có thành phần cấu tạo phức tạp

Mặt Trời có thành phần cấu tạo phức tạp

Cũng như nhiều ngôi sao khác, Mặt Trời được cấu tạo chủ yếu từ hydro, tiếp theo là heli. Phần còn lại là oxy, carbon, neon, nito, magie, sắt và silic.

Theo tỷ lệ, cứ 1 triệu nguyên tử hydro, sẽ có 98.000 nguyên tử heli, 850 nguyên tử oxy, 360 nguyên tử carbon, 120 nguyên tử neon, 110 nguyên tử nito, 40 nguyên tử magie, 35 nguyên tử sắt và 35 nguyên tử silic.

11. Mặt Trời đang ở độ tuổi trung niên

Vào độ tuổi 4,6 tỷ năm tuổi, Mặt Trời đang ở tuổi trung niên so với cuộc đời của nó, độ tuổi này so với những ngôi sao khác thì còn khá trẻ. Là một phần của những ngôi sao thế hệ I, đây là nhóm các ngôi sao tương đối trẻ.

Các nhà khoa học cho rằng Mặt Trời sẽ còn tồn tại một khoảng thời gian lâu nữa, vào khoảng 6,5 tỷ năm tuổi nó sẽ bước vào giai đoạn bị hủy diệt.

12. Mặt Trời​ sẽ trương phình thành một sao khổng lồ đỏ

Mặt Trời​ sẽ trương phình thành một sao khổng lồ đỏ

Mặt Trời​ sẽ trương phình thành một sao khổng lồ đỏ

Một khi Mặt Trời đốt cháy hết lượng hydro có sẵn, nó sẽ bắt đầu đốt đến heli, khoảng thời gian này sẽ kéo dài trong 130 triệu năm hoặc lâu hơn.

Vào lúc này, nó sẽ trương phình ra và nuốt chửng những hành tinh xung quanh vào bên trong lòng nó như Sao Thủy, Sao Kim và Trái Đất. Mặt Trời lúc đó sẽ là một sao đỏ khổng lồ.

13. Và cuối cùng sẽ trở thành một ngôi sao lùn trắng

Sau khi đốt sạch lượng heli có sẵn và nuốt chửng ba hành tinh nằm gần nhất, nó sẽ tự sụp đổ vào bên trong. Khối lượng của nó sẽ vẫn giữ nguyên nhưng nó bị nén xuống và kích thước nhỏ lại tương đương với kích cỡ Trái Đất.

Khi điều đó xảy ra, Mặt Trời sẽ là một sao lùn trắng, mất hàng tỷ năm tiếp theo để nguội mát và tỏa sáng lấp lánh trên bầu trời đêm của những hành tinh còn tồn tại.