Có những việc rất nhỏ nhưng nó lại mang những ý nghĩa to lớn. Niềm vui của trẻ nhỏ đôi khi rất giản đơn không hào nhoáng mà đơn giản như chính tâm hồn bé. Có những việc tưởng chừng như bình thường nhưng lại chứa dựng toàn bộ tình cảm của bé con. Bạn đã bao giờ tự hỏi con mình vì sao đi học lại thích được đón sớm không? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp đôi điều thắc mắc đó nhé.

Sáng nào, trước khi vào lớp, con đều dặn mẹ: “Chiều mẹ đón con sớm nhé”, có khi con vừa nói vừa rơm rớm nước mắt...

Sợ con khóc, không chịu đi học, lần nào mẹ cũng gật đầu, nhưng chưa một lần mẹ thực hiện lời hứa đó với con. Chiều nào cũng vậy, con luôn là người về muộn nhất lớp…

Vì sao con đi học thích được bố mẹ đón sớm?

Vì sao con đi học thích được bố mẹ đón sớm?

Mẹ đã nghĩ, những lời dặn dò của con chỉ là một thói quen vì ngày nào con cũng lặp lại. Vì vậy, dù đã đến giờ đón con nhưng nếu khách đông, mẹ lại ráng bán thêm ít hàng, đóng cửa muộn một chút. Dù đã đến giờ đón con, nếu đang dở câu chuyện với hàng xóm, mẹ vẫn cố tiếp tục. Dù đã đến giờ đón con, nhưng phim đang đến hồi gây cấn mẹ vẫn nấn ná thêm chút nữa. Bao nhiêu lần như vậy, mẹ không biết rằng, ở trường con thấp thỏm chờ mẹ đến nhường nào…

Đến hôm qua, cô giáo gọi điện cho mẹ, bảo mấy bạn cùng lớp đều thích quà này quà kia cho dịp năm mới, chỉ riêng con muốn được mẹ đón sớm một lần. Mẹ nghe mà giật mình thảng thốt. Cô hỏi, mẹ có thể thực hiện mong muốn đó của con không? Giờ mẹ mới hiểu, mỗi buổi sáng, con lặp lại câu nói đó không phải do thói quen mà là mong muốn thực sự. Vậy mà mẹ thờ ơ, không quan tâm đến điều đó mà chỉ hứa “lèo” cho qua chuyện.

Chiều nay, mẹ quyết định đến trường con sớm hơn thường lệ, xin bác bảo vệ cho vào lớp con. Đứng ở cửa sổ quan sát, thấy con đang chơi cùng các bạn nhưng thỉnh thoảng lại đưa mắt nhìn ra cửa lớp. Càng gần đến giờ về, con càng nhìn nhiều hơn. Khi bạn đầu tiên được bố đón, con vội vã cất đồ chơi, ra đứng cạnh cửa. Nhìn ánh mắt mong chờ của con, lòng mẹ như thắt lại. Đã bao lâu nay, con vẫn thế, cứ mỗi buổi chiều tan lớp con đều như vậy, nhưng rồi con luôn là người ra về cuối cùng, thậm chí có hôm phải ở cùng bác bảo vệ vì mẹ vô tâm. Nỗi buồn về muộn như ám ảnh trong tâm trí con.

Vừa thấy mẹ xuất hiện ở cửa lớp, con đã nhảy cẫng lên vì vui mừng, vội vàng chào cô rồi lấy cặp, lon ton chạy về phía mẹ. Khác hẳn mọi lần, mẹ đến muộn, con lầm lũi lên xe, không nói một lời. Ra đến sân trường, con phụng phịu: “Hôm nay còn sớm, mẹ cho con chơi cầu trượt, bấp bênh nhé”. Nhìn con thoải mái vui đùa cùng các bạn được bố mẹ đón sớm, mẹ chợt hiểu, vì sao con thích về sớm đến vậy…

Mẹ không chở con về nhà ngay mà đi lòng vòng dạo phố, hỏi con thích mua quà gì, con cười toe toét: “Mẹ đã tặng quà cho con rồi mà, mẹ đã đến đón con sớm”, mẹ nghe mà lòng nặng trĩu. Con yêu, từ nay mẹ sẽ đón con sớm, một điều tưởng chừng bình thường nhưng lại là niềm mong ước của con. Vậy mà, bấy lâu mẹ nào có nhận ra…

Tiến trình phát triển tâm lý trẻ từ lúc chào đời tới 6 tuổi

Mỗi đứa trẻ hoàn toàn khác nhau nhưng ở từng độ tuổi chúng có những đặc điểm chung nhất định. Hiểu con, biết con ở tuổi nào cần gì, phát triển tâm lý ra sao là bước đầu tiên giúp bố mẹ xây dựng mối quan hệ gần gũi với trẻ và giúp con phát triển đúng hướng. Dưới đây là những chia sẻ của Tiến sĩ Lê Văn Hảo, Viện Tâm lý học Việt Nam, về đặc điểm tâm lý của trẻ qua từng giai đoạn, từ khi lọt lòng tới 6 tuổi.

Trẻ dưới 1 tuổi: Cần cảm giác an toàn, gần gũi cha mẹ

Con người là loài có thời gian phụ thuộc vào người chăm sóc dài nhất. Các sinh vật khác, thời gian phụ thuộc này chỉ tính bằng ngày, tháng, còn con người thì phải tính bằng năm, thậm chí là rất nhiều năm. Trong năm đầu đời, trẻ tin tưởng hoàn toàn vào cha mẹ/người chăm sóc. 

Ngoài yếu tố bẩm sinh, gene di truyền thì sự tương tác với người khác có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển, cuộc sống của một đứa trẻ. Sự gắn bó, cảm giác an toàn rất quan trọng với trẻ trong giai đoạn dưới một tuổi và ảnh hưởng cả tới những năm tháng sau này trong đời khi trẻ đã trưởng thành. 

Tuy nhiên, tùy từng nền văn hóa mà sự phụ thuộc, hình thức phụ thuộc của trẻ vào cha mẹ có những khác biệt. Trong giai đoạn trẻ dưới một tuổi, cho trẻ ngủ chung với  bố mẹ là một trong những cách tạo cho trẻ cảm giác an tâm. Theo một nghiên cứu năm 2006, ở Ấn Độ, 93% trẻ 3-10 tuổi vẫn ngủ chung với bố mẹ trong khi ở Mỹ, chỉ 15% trẻ từ 2 tuần tuổi đến 2 tuổi là chung giường với bố mẹ.

Theo tiến sĩ Lê Văn Hảo, sự lựa chọn cho con ngủ chung hay riêng là do quan điểm của mỗi người và hoàn cảnh sống cuả từng gia đình. Tuy nhiên, nên cho trẻ ngủ cùng ít nhất là tới khi cai sữa hoặc chọn phương án cho con ngủ cùng phòng nhưng khác giường. 

Trẻ 1-3 tuổi: Hay khóc và "ăn vạ" là bình thường

Ở giai đoạn này, trẻ có thể nhận biết và trải nghiệm những cơn giận dữ. Bé có thể sẽ vứt đồ ăn, ném đồ chơi nếu không thích, không hài lòng... Trẻ có những cơn bốc đồng không kiểm soát được. Rất nhiều phụ huynh có con 2-3 tuổi đau đầu vì những cơn ăn vạ không dứt của con. Đó là những biểu hiện hoàn toàn bình thường ở trẻ độ tuổi này.

Trẻ cũng bắt đầu có khả năng hiểu nguyên nhân và kết quả. Chẳng hạn, khi trẻ sờ vào vật nóng, thấy rát, đau thì lần sau bé sẽ không làm vậy nữa. Hay khi trẻ chạy, bị trượt ngã do sàn trơn (vì mẹ vừa lau), trẻ sẽ nhận ra vì sao mình ngã và lần sau cẩn thận hơn. 

Bởi vậy, trong giai đoạn này, bố mẹ có thể bắt đầu giải thích cho trẻ về nguyên nhân - kết quả trong mỗi sự việc xảy ra với con. Chẳng hạn, nếu con ngã đau do vấp, va vào cột, bàn, ghế... phụ huynh chớ đánh, mắng cái nền nhà, các đồ vật. Hãy chỉ cho trẻ nguyên nhân đến từ phía bé (con chạy quá nhanh, con không nhìn khi đi...) để bé nhìn ra hậu quả và biết rút kinh nghiệm cho mình. 

Trẻ 1-3 tuổi cũng đã nhanh chóng nhận ra các hệ quả tự nhiên như không ăn sẽ đói, đứng ngoài trời mưa sẽ ướt... Các bé độ tuổi này còn tự cho mình "quyền" khóc khi nào muốn. Có nhiều lý do khiến trẻ ở tuổi này hay khóc: Gây chú ý, đang đói, khát, nhớ mẹ, cơ thể không ổn, muốn đi vệ sinh nhưng không dám nói (khi ở lớp)...

Ở tuổi này, dù đã biết nói nhưng khóc vẫn là một cách thức trẻ giao tiếp với người lớn, là cách trẻ nói "con không ổn, con cần được giúp đỡ". Vì vậy, bố mẹ cần biết cách "đọc" tiếng khóc của con để có cách giúp bé phù hợp. 

Trẻ 3-6 tuổi: Coi mình là trung tâm và rất nhạy cảm với việc mắc lỗi

Ở độ tuổi mầm non, trẻ luôn lấy mình làm trung tâm và chưa biết đặt mình vào vị trí của người khác. Vì vậy, nếu thấy con luôn khư khư món đồ chơi của mình, không cho anh hàng xóm, em họ... đụng vào, thì bố mẹ cũng đừng vội dán nhãn bé là ích kỷ.

Nếu thấy con thích món đồ chơi của người khác là chạy vào lấy, bạn cũng đừng cho bé là hư. Thay vào đó, phụ huynh có thể dạy con chờ đến lượt hay trao đổi, chẳng hạn: "Mẹ đoán là con muốn chơi cái ôtô đỏ của bạn lắm đúng không? Sao con không thử lấy ôtô xanh của con để hỏi đổi lấy ôtô đỏ của bạn một lát?". 

Trẻ 3-6 tuổi cũng biết tăng dần khả năng chấp nhận ấm ức, có thể chờ đợi để đạt được cái trẻ thích.

Để kiểm tra khả năng kềm chế và chờ đợi của trẻ, các nhà khoa học đã thực hiện một thí nghiệm "Kẹo Marshmallow" với 600 trẻ 4-6 tuổi. Họ để trước mặt đứa trẻ một chiếc kẹo dẻo và nói trẻ có thể ăn ngay nếu muốn nhưng nếu đợi được 15 phút - khi người cho kẹo quay lại, trẻ sẽ được thêm một chiếc". 

Các nhà khoa học theo sát sự trưởng thành của những đứa trẻ trong cuộc thí nghiệm đó và họ nhận thấy những trẻ cố nhịn không ăn kẹo để được thêm một chiếc nữa thành công hơn và có điểm số cao hơn những đứa trẻ không đủ kiên nhẫn.

Thí nghiệm theo phương pháp kẹo Marshmallow

Trẻ 3-6 tuổi còn đặc biệt nhạy cảm với việc mắc lỗi. Theo tiến sĩ Lê Văn Hảo, mắc lỗi là một phần trong quá trình trưởng thành của cả người lớn và trẻ em. Người lớn nhiều khi ứng xử không đúng hoặc vô tình làm trẻ sợ mắc lỗi và không dám thử làm những điều mới. 

Bạn hãy nhớ lại xem bạn thường làm gì khi con lỡ làm mất sách, bút, tẩy, thi trượt một cuộc thi nào đó... Trẻ cực nhạy cảm với các lỗi mình mắc. Chẳng hạn, một cô bé 5 tuổi nhút nhát, khi đến lớp, được cô giáo khuyến khích nói, trẻ giơ tay phát biểu nhưng câu trả lời của bé không đúng. Mặc dù cô giáo không trách mắng, chỉ tỏ vẻ không vui và nói "ngồi xuống" nhưng trẻ thì sẽ cảm thấy thất vọng và không biết bao lâu sau mới có hứng thú giơ tay phát biểu tiếp. Bởi vậy, người lớn cần luôn khích lệ và ứng xử khéo léo khi trẻ mắc lỗi.

Trẻ em có thể mắc lỗi vì nhiều lý do khác nhau:

- Do khám phá, tò mò, muốn thử.

- Do vô ý, sơ ý. 

- Cố ý thu hút sự chú ý của người lớn.

Với mỗi lý do mắc lỗi của trẻ, bố mẹ lại cần có cách ứng xử khác nhau nhưng đều thống nhất ở một điểm: Đừng làm trẻ cảm thấy mình sai trái, kém cỏi.