Bạn có biết không phần lớn người Việt Nam đều mang họ Nguyễn. Bạn có biết nguyên nhân vì sao họ Nguyễn ở Việt Nam lại chiếm số lượng lớn như vậy không. Bài viết dưới đây sẽ giải thích thắc mắc đó giúp bạn nhé.

Họ Nguyễn của Việt Nam được xếp vị trí thứ 3 trong top 10 họ phổ biến nhất thế giới, chiếm 30% dân số và là dòng họ phổ biến nhất Việt Nam cũng như hải ngoại với ước tính 36 triệu người (hơn 1/3 dân số Việt Nam) mang họ Nguyễn. Tình trên thế giới ước tính họ Nguyễn có khoảng 90 triệu người.

Theo cuốn Họ và Tên người Việt Nam soạn bởi Tiến sĩ Lê Trung Hoa được Nhà xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản (2005), những họ phổ biến nhất Việt Nam là:

Biểu đồ các họ phổ biến nhất Việt Nam.

Biểu đồ các họ phổ biến nhất Việt Nam.

Mức độ áp đảo của họ Nguyễn – dựa trên tỷ lệ phần trăm, thậm chí còn vượt qua cả mức độ phổ biến của họ Kim và họ Park ở Hàn Quốc/Triều Tiên, họ Singh và Patel ở Ấn Độ, và họ Smith và Jones ở các nước Anglo-Saxon.

Theo thống kê của Wikipedia Tại Úc, họ Nguyễn đứng thứ 7 và là họ không bắt nguồn từ Anh phổ biến nhất tại đây.

Tại Pháp, họ Nguyễn đứng thứ 54. Tại Mỹ, họ Nguyễn được xếp hạng thứ 57 trong cuộc Điều tra Dân số năm 2000, và là họ gốc thuần Á châu phổ biến nhất.

Một báo cáo của tổ chức Đội địa lý thế giới năm 2012 cho thấy Nguyễn là tên họ phổ biến thứ 4 thế giới sau Li (hoặc Lee – tức Lý), Zhang, và Wang của Trung Quốc.

Hồi tháng 6/2003, truyền thông Australia đã đưa tin về việc họ Nguyễn đang trên đà thay thế họ Smith làm họ phổ biến nhất ở khu vực đô thị trong thập kỷ tới.

Khi ấy hãng News Limited Network nhận xét rằng họ Nguyễn đã được xếp hạng phổ biến thứ 2 ở Melbourne và thứ 3 ở Sydney – hai thành phố lớn nhất của Australia.

Nhà nhân khẩu học Bernard Salt khi đó còn tự tin dự đoán với News Limited Network: “Họ Nguyễn sẽ thay thế Smith ở Melbourne và Sydney trong vòng 10 năm tới”.

Vì sao họ Nguyễn lại chiếm đa số như vậy?

Hoàng Thành Hà Nội nơi chính quyền phong kiến tập trung

Hoàng Thành Hà Nội nơi chính quyền phong kiến tập trung

Nguyên nhân dân số ở Việt Nam người họ Nguyên chiếm đa số chủ yêu do hai nguyên nhân:

Nguyên nhân thứ nhât

Trong quá trình lịch sử phát triển của dân tộc Việt Nam đã trải qua rất nhiều thời kì phong kiến. Trong quá trình hình thanh của các nhà nước phong kiến khác nhau khi trải qua giai đoạn quá độ từ nhà nước phong kiến này sang nhà nước phong kiến khác thì toàn bộ người của dòng họ phong kiến trước đều chuyển sang họ Nguyễn. 

Một phần lí do là do triều đại phong kiến đương thời bắt người triều đại trước phải chuyển họ hai là những người trung thành với triều đại trước họ thường đổi họ để che giấu thân phận và tránh sự đàn áp của triều đại mới.

Hơn thế nữa đổi họ đã trở thành một tục lệ của người Việt Nam thời cổ đại. Cứ mỗi khi một triều đại mới được thay thế thì tất cả những người mang họ của triều đại trước sẽ phải sửa thành họ Nguyễn. Chính vì lí do đó mà người họ Nguyễn ngày càng nhiều hơn.

Có thể kể tới một số cuộc đổi họ lớn như:

  • Năm 1225, nhà Lý suy vong, Trần Thủ Độ đã bắt con cháu của dòng họ Lý chuyển sang họ Nguyễn.
  • Khi Hồ Quý Ly lật đổ nhà Trần, ông ta đã giết rất nhiều con cháu của dòng họ Trần. Vì thế, sau khi nhà Hồ sụp đổ, con cháu của họ Hồ vì sợ bị trả thù nên tất cả đã đổi sang họ Nguyễn
  • Năm 1592, nhà Mạc suy tàn, con cháu của dòng họ Mạc cũng lại đổi họ sang Nguyễn.
  • Khi triều đại nhà Nguyễn nắm quyền năm 1802 (vua Gia Long), một số con cháu của họ Trịnh cũng vì sợ trả thù nên lần lượt đổi họ sang Nguyễn.
  • Khi nhà Nguyễn lên nắm quyền ở Việt Nam sau khi thống nhất đất nước đã một lần nữa thúc đẩy làn sóng đổi họ và lấy họ Nguyễn. Bởi trong luật của triều đại nhà Nguyễn, những người mang họ Nguyễn được hưởng nhiều đặc lợi, được triều đình ban thưởng và vì thế các tội nhân cũng theo đó đổi họ sang Nguyễn nhằm tránh bị bắt và được hưởng lộc…

  • Trong quá trình triều Nguyễn cai trị cho đến khi Bảo Đại thoái vị trong suốt thời gian đó họ đã ban phát họ vua cho rất nhiều người.

Nguyên nhân thứ hai

Trong thời kì phong kiến cổ đại ở Việt Nam đa phần dân số ở tầng lớp bình dân đều không có họ chỉ có vương tôn quý tộc mới có họ

Vào thế kì 19 khi khi Việt Nam trở thành thuộc địa của người Pháp, lần đầu tiên người Pháp có cuộc điều tra về dân số với quy mô lớn nhất trên khắp Việt Nam.

Trong quá trình điều tra họ gặp phải một vấn đề phiền phức lớn, đó là: Đa số người dân ở tầng lớp thấp bình dân đều không có họ, nên không có cách nào để thống kê tổng kết.  

Vì vậy người Pháp cho toàn bộ những người không mang họ đều mang họ Nguyễn theo họ của triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam bởi thế họ Nguyễn lại được mở rộng với quy mô lớn chưa từng có thêm một lần nữa. 

Đây chính là 2 nguyên nhân lớn nhất mà số người họ Nguyễn ở Việt Nam chiếm số đông như hiện nay.

Kinh thành Huế nơi đóng đô của triều đại nhà Nguyễn trong suốt 143 năm

Kinh thành Huế nơi đóng đô của triều đại nhà Nguyễn trong suốt 143 năm

Một số điều về họ Nguyễn có thể bạn chưa biết

  • Thủy tổ của họ Nguyễn là người thuần Việt và không có liên quan gì tới gốc tích Trung Quốc.
  • Vào thời kỳ Bắc thuộc ở đời Mục Đế nhà Đông Tấn (năm 353) có thứ sử đất Giao Châu là Nguyễn Phu được cho là Thủy tổ họ Nguyễn nước ta. Thế nhưng các nguồn sử liệu Việt Nam và Trung Quốc về thời Bắc thuộc không nói gì về việc Nguyễn Phu và tôn thất của ông ở lại Giao Châu sau thời làm quan ở Việt Nam (353-354).
  • Nguyễn Bặc người thuần Việt sống ở Hoằng Hóa (Thanh Hóa), Thái Tể dưới triều nhà Đinh nước ta, có quê ở Đại Hữu (Gia Viễn, Ninh Bình), được coi là Thủy tổ của dòng họ Nguyễn.
  • Theo gia phả họ Nguyễn, một trong Tứ bất tử Việt Nam – thượng đẳng tối linh phúc thần Sơn Tinh là người họ Nguyễn. Ngài có tên húy là Nguyễn Tuấn.