Vào đêm 13 rạng sáng ngày 14/12/2018, những người yêu thích thiên văn có thể ngắm mưa sao băng Geminids. Mưa sao băng Geminids (Song Tử) là một trong hai trận mưa sao băng lớn nhất năm, với tần suất lên đến 120 vệt mỗi giờ.

1. Xem mưa sao băng Geminids đêm 13 rạng sáng ngày 14/12/2018

Mưa sao băng Geminids năm 2018

Mưa sao băng Geminids năm 2018

Thông tin cơ bản về mưa sao băng Geminids

  • Nguồn gốc: 3200 Phaethon (thiên thạch)
  • Hoạt động: 04/12-17/12 hàng năm
  • Tần suất cực đại: 120 vệt/giờ
  • Điểm phát: chòm Gemini (Song Tử)
  • Vận tốc sao băng: 35 km/s

Theo Nationalgeographic, mưa sao băng lớn nhất năm mang tên Geminids xuất hiện thường niên vào khoảng từ ngày 4/12 tới 17/12 hàng năm và có thể quan sát từ nhiều nơi trên thế giới. Trong đó cực điểm của hiện tượng này rơi vào đêm 13 rạng sáng ngày 14/12/2018 với mật độ lên tới 120/giờ.

Theo NASA, vào đêm cao điểm năm nay, chúng ta có thể quan sát đến 120 ngôi sao băng mỗi giờ và Geminid luôn là cơn mưa sao băng nổi tiếng rực rỡ, được tạo ra bởi một chiếc "đuôi" đầy đá bụi của 3200 Phaethon, không phải sao chổi như tất cả các cơn mưa sao băng khác.

Từ Việt Nam,  có thể quan sát giai đoạn đỉnh điểm của mưa sao băng từ khoảng 20 giờ thứ sáu 14/12 đến tận 6 giờ thứ bảy 15/12. Mưa sao băng sẽ trông như phun ra từ chòm sao Song Tử, có tên quốc tế là Gemini và cũng là gốc của tên cơn mưa sao băng – Geminid.

Trung tâm cơn mưa sao băng sẽ đánh một hình vòng cung trên bầu trời, nằm ở hướng Đông Đông Bắc vào đầu buổi tối, di chuyển dần lên phương Bắc, đến điểm chính Bắc vào 2 giờ rạng sáng 15/12 để rồi di chuyển tiếp sang hướng Tây Tây Bắc khi trời dần về sáng.Bạn vẫn có thể quan sát mưa sao băng ngay từ đêm nay vì đã khá cận ngày cao điểm nên mật độ sao băng đã tương đối dày.

Mưa sao băng Geminids đêm 13 rạng sáng ngày 14/12/2018

Mưa sao băng Geminids đêm 13 rạng sáng ngày 14/12/2018

Tuy nhiên, thời gian diễn ra cực điểm của trận mưa sao băng này ở Việt Nam cũng là thời điểm không trùng ngày trăng sáng nên người yêu thiên văn Việt Nam có thể chiêm ngưỡng trọn vẹn mưa sao băng Geminids được dự kiến đạt đỉnh vào đêm 13/12 rạng ngày 14/12. 

Dự báo, mưa sao băng lần này sẽ lớn nhất trong năm đạt 120 vẹt mỗi giờ, mưa sao băng Geminids chắc chắn sẽ tạo ra một khung cảnh ngoạn mục với tâm điểm tại chòm sao Gemini (Song Tử).

Trước đó, đêm 12, rạng sáng ngày 13/8/2018 người yêu thiên văn tại Việt Nam đã được quan sát mưa sao băng Perseids - một trong hai trận mưa sao băng lớn nhất của năm 2018.

2. Nguồn gốc mưa sao băng Geminids

Quỹ đạo sao chổi 3200 Phaethon

Quỹ đạo sao chổi 3200 Phaethon

Sao băng không thật sự là "sao". Chính xác hơn, sao băng là những vật thể trong không gian bị bốc cháy ở bầu khí quyển của trái đất.

Mưa sao băng Geminids đã được biết đến từ hơn 100 năm trước. Theo dữ liệu thì quan sát đầu tiên được ghi nhận là vào năm 1883, tại vùng sông Mississippi, Hoa Kỳ. Từ đó cho đến nay, mưa sao băng Geminids hoạt động mạnh mẽ hơn và trở thành mưa sao băng hàng đầu của năm. Lý do là vì trong suốt nhiều thập kỷ qua, lực hấp dẫn của Sao Mộc đã hút các mảnh vụn của tiểu hành tinh 3200 Phaethon – nguồn gốc của trận mưa sao băng- đến gần Trái Đất hơn.

Khác với hầu hết các trận mưa sao băng khác có nguồn gốc từ các sao chổi. Mưa sao băng Geminids có nguồn gốc từ các mảnh vụn của tiểu hành tinh 3200 Phaethon. Tiểu hành tinh này có chu kỳ quỹ đạo quanh Mặt Trời dài 1,4 năm. Thi thoảng nó sẽ đến gần Trái Đất (ở khoảng cách an toàn) và cũng có khi đến rất gần Mặt Trời, đâu đó bên trong quỹ đạo Sao Thủy, chỉ cách Mặt Trời 0,15 đơn vị thiên văn (AU), tương đương với khoảng 22,5 triệu km.

Các mảnh vụn khi lang thang trong không gian và chuẩn bị đi vào bầu khí quyển Trái Đất được gọi là thiên thạch (meteoroid). Khi đi vào khí quyển Trái Đất, chúng bốc cháy và được gọi là sao băng (meteor), và nếu chúng chạm đến mặt đất thì sẽ được gọi là vẫn thạch (meteorite).

2. Cách ngắm mưa sao băng Geminids tại Việt Nam

Cách ngắm mưa sao băng Geminids tại Việt Nam

Cách ngắm mưa sao băng Geminids tại Việt Nam

Trận mưa sao băng thường đạt cực đỉnh vào khoảng lúc 2 giờ sáng , theo giờ địa phương tại mỗi nơi, nhưng bạn cũng có thể quan sát sớm hơn, từ lúc 9 hoặc 10 giờ tối hôm trước.

Giống như cái tên Geminids, các sao băng thường xuất hiện từ chòm sao Gemini (Song Tử). Chòm sao này sẽ mọc ở hướng đông từ chập tối, lên đến đỉnh đầu lúc 2 giờ sáng và sau đó xuống thấp dần ở hướng tây.

Để xem mưa sao băng Geminids, người xem cần xác định chòm sao Geminids. Vào những đêm của tháng này, người yêu thiên văn có thể thấy chòm sao Geminids mọc vào khoảng 20 giờ ở hướng Đông và lên rất cao vào giữa đêm trước khi dịch chuyển dần về chân trời phía Tây.

Mặc dù các sao băng có xu hướng xuất hiện từ chòm sao Gemini, nhưng chúng cũng có thể hiện ra từ khắp nơi trên bầu trời. Để có kết quả quan sát tốt nhất, bạn nên nhìn rộng khắp khu vực xung quanh chòm Gemini để thấy các sao băng với “cái đuôi” dài hơn khi chúng băng qua. Nếu chỉ nhìn trực tiếp chòm Gemini, bạn sẽ không thấy hết được quá trình từ khi xuất hiện đến lúc tắt lịm của sao băng.

3. Lời khuyên của các chuyên gia thiên văn học dưới đây

Xem mưa sao băng trong tháng 12 như thế nào

Xem mưa sao băng trong tháng 12 như thế nào?

Hãy hết sức lưu ý rằng bạn chỉ có thể quan sát hiện tượng này khi trời không mây hoặc rất ít mây. Mặt khác, những khu vực đô thị có mức độ ô nhiễm cao cũng làm ảnh hưởng rất lớn tới việc quan sát.

-  Không cần sử dụng tới kính thiên văn, bởi mắt thường quan sát trận mưa này sẽ thú vị và chân thực hơn.

- Khoảng thời gian nửa đêm về sáng là thời điểm lý tưởng nhất.

- Đứng ngoài trời đêm trong 5 phút để mắt quen với bóng tối. Nếu đếm được trên 50 ngôi sao trên bầu trời, đó là dấu hiệu trời quang mây và cho phép bạn ngắm sao băng.

- Chọn địa điểm phù hợp, tránh xa nơi có ánh sáng nhân tạo hay ngay dưới ánh trăng.

- Lưu ý mặc đủ ấm khi quan sát mưa sao băng bạn nhé!